W przypadku gdy podatnik ma problemy z zapłatą w terminie podatku, może złożyć wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych przewidzianych w art. 67a i nast. Ordynacji podatkowej. W przypadku braku środków pozwalających na terminowe uregulowanie podatku podatnik może złożyć wniosek o rozłożenie podatku na raty lub o odroczenie płatności podatku. Jeżeli sytuacja podatnika byłaby nadzwyczaj trudna, wówczas podatnik może wnioskować o umorzenie podatku.

Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują odrębne zasady przyznawania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w przypadku podatników nieprowadzących działalności gospodarczej oraz w przypadku tych, którzy taką działalność prowadzą. W przypadku tych ostatnich zasady przyznawania ulg są bardziej rozbudowane. W przypadku wniosku podatnika nieprowadzącego działalności gospodarczej we wniosku należy podać dane identyfikujące podatnika (dane osobowe wnioskodawcy, NIP), dane dotyczące zakresu żądania (rodzaj wnioskowanej ulgi, np. rozłożenie na raty, oraz rodzaj podatku, np. PIT za 2010 r.). Ponadto w przypadku wniosku o rozłożenie na raty należy podać liczbę wnioskowanych rat oraz terminy, w jakich podatnik zobowiązuje się je zapłacić. W przypadku natomiast wniosku o odroczenie terminu płatności należy podać datę, w której podatnik zobowiązuje się dokonać płatności odroczonego podatku. Ulga może zostać udzielona w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

W celu wykazania przesłanki ważnego interesu podatnika należy pamiętać, aby przedstawić dokładną sytuację majątkową i rodzinną podatnika, w tym przede wszystkim:
- podać liczbę osób pozostających w jednym gospodarstwie domowym,
- wskazać, jakie dochody łącznie są uzyskiwane w ramach tego gospodarstwa przez wszystkie osoby,
- przedstawić wielkość wydatków ponoszonych w ramach gospodarstwa domowego (np. czynsz, spłaty kredytów, opłaty za wodę, energię, gaz, wydatki na leki, dojazdy do pracy, rehabilitację itp.),
- podać, jakie składniki majątku posiada podatnik, np. nieruchomości, ruchomości, w tym samochody. Jeżeli podatnik nie posiada takich składników, należy to wyraźnie zaznaczyć we wniosku.

Po przedstawieniu sytuacji majątkowej i rodzinnej należy wskazać, jakie zdarzenie spowodowało trudności w uregulowaniu podatku. Okolicznościami, które mogą uzasadniać trudną sytuację podatnika, mogą być np. nagła choroba wymagająca okresowo wysokich wydatków na leczenie, utrata bieżących źródeł dochodu.

Artykuł Filipa Siwka,
doradcy podatkowego w Kancelarii Prawnej Skoczyński Wachowiak Strykowski [Dziennik Gazeta Prawna z 9 maja 2011 r. nr 88 (2974) Tygodnik Podatkowy].